شرحی از مجلس و نمایندگان

شرحی از مجلس و نمایندگان

 

مجلس
شورای اسلامی

رکن اصلی
قوه مقننه در جمهوری اسلامی
که از
نمایندگان

منتخب مردم
تشکیل شده و مصوبات آن در صورت تأیید شورای

نگهبان
برای اجرا به و قوه قضائیه ابلاغ خواهد شد

مسائل
بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی

ممکن است
اعمال قوه مقننه از راه همه ژرسی
و مراجعه

مستقیم به
آراء مردم صورت گیرد که در خواست این مراجعه به

آراء عمومی
نیز باید به تصویب دو سوم مجموع نمایندگان

مجلس برسد.
مجلس ایران از سایر قوا مستقل است و به‌طور

قانونی
نباید هیچ اثرگذاری از بیرون بر تصمیمات مجلس وجود داشته باشد

پیشینه مجلس در
ایران

اولین مجلس
شناخته شده در تاریخ
ایران به زمان اشکانیان باز
می‌گردد. در این دوران مجلس
مهستان از میان بزرگان و اشراف ایرانی تشکیل می‌شده‌است. پس از جمله
اعراب
به ایران بساط مجلس در حکومت‌های ایران
برای بیش از هزار سال برچیده شد.

در زمان
ناصرالدین شاه قاجار
وی در چند مورد مجوز تشکیل
مجالسی را صادر کرد. از جمله مجلس 35 نفره
(مصلحت خانه )یا به اختصار مجلس مشورت و مجلس وکلای تجار تشکیل
اولین مجلس ملی کشور به انقلاب مشروطه
باز
می‌گردد که فرمان تشکیل آن در روز ۱۴/۵/۱۲۸۵
توسط
مظفرالدین شاه
به امضا رسید.مجلس شورای
ملی
از 1285 تا 1358 در حدود 83 سال به حیات خود ادامه داد تا اینکه سرانجام در
جریان بازنگری قانون اساسی
در سال 1358 نام آن
از
مجلس شورای
ملی
به مجلس شورای اسلامی تغییر پیدا
کرد.

تعریف مجلس شورای
اسلامی

بر طبق اصل
63 قانون اساسی جمهوری اسبامی ایران
مجلس شورای
اسلامی از نمایندگان ملت که به طور مستقیم و با رأی مخفی انتخاب می‌شوند تشکیل
می‌گردد. دوره نمایندگی در این مجلس چهار سال است که انتخابات هر دوره باید پیش از
پایان دوره قبل برگزار شود، به طوری که کشور در هیچ زمان بدون مجلس
نباشد

وظایف و اختیارات و محدودیت‌های مجلس

مجلس شورای
اسلامی در عموم مسایل در حدود مقرر در قانون اساسی
می‌تواند قانون وضع کند

مجلس شورای
اسلامی نمی‌تواند قوانینی وضع کند که با اصول و احکام مذهب رسمی کشور با نظام
اسلامی
مغایرت داشته باشد. تشخیص این امر بر
عهده
شورای
نگهبان
است

تعیین رئیس مجلس
شورای اسلامی توسط نمایندگان مجلس صورت می‌گیرد.

شرح و تفسیر
قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است

لوایح قانونی پس
از تصویب هیأت وزیران به مجلس تقدیم می‌شود و طرحهای قانونی به پیشنهاد حداقل
پانزده نفر از نمایندگان، در مجلس شورای اسلامی قابل طرح است.

طرح‌های قانونی و
پیشنهادها و اصلاحاتی که نمایندگان در خصوص لوایح قانونی عنوان می‌کنند و به تقلیل
درآمد عمومی یا افزایش هزینه عمومی می‌انجامد، در صورتی قابل طرح در مجلس است که در
آن طریق جبران کاهش درآمد یا تأمین هزینه جدید نیز معلوم شده باشد.

 

مجلس شورای
اسلامی حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد.

عهدنامه‌ها،
مقاوله‌نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‏‏های بین‌المللی باید به تصویب مجلس شورای
اسلامی برسد.

هر گونه تغییر در
خطوط مرزی ممنوع است مگر اصلاحات جزیی با رعایت مصالح کشور، به شرط این که یک طرفه
نباشد و به استقلال و تمامیت ارضی کشور لطمه نزدند و به تصویب چهار پنجم مجموع
نمایندگان مجلس شورای اسلامی برسد.

هرچند برقراری
حکومت نظامی ممنوع است اما در حالت جنگ و شرایط اضطراری نظیر آن، دولت حق دارد با
تصویب مجلس شورای اسلامی موقتا محدودیتهای ضروری را برقرار نماید، ولی مدت آن به هر
حال نمی‌تواند بیش از سی روز باشد و در صورتی که ضرورت همینان باقی باشد دولت موظف
است مجددا از مجلس کسب مجوز کند.

گرفتن و دادن وام
یا کمکهای بدون عوض داخلی و خارجی از طرف دولت باید با تصویب مجلس شورای اسلامی
باشد.

استخدام
کارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است مگر در موارد ضرورت با تصویب مجلس شورای
اسلامی.

بناها و اموالی
دولتی که ملی اعلام شده باشد قابل انتقال به غیر نیست مگر با تصویب مجلس شورای
اسلامی آن هم در صورتی که انتفای آن منحصر به فرد نباشد.

 

نخستین ساختمان
مجلس شورای اسلامی که بین سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۸۲ بکار می‌رفت. این ساختمان پیش از
انقلاب مرکز مجلس سنا بود.

مجلس نمی‌تواند
اختیار قانونگذاری را به شخص یا هیأتی واگذار کند ولی در موارد ضروری می‌تواند
اختیار وضع بعضی از قوانین را با به کمیسیون‌های داخلی خود تفویض کند، در این صورت
این قوانین در مدتی که مجلس تعیین می‌نماید به صورت آزمایشی اجرا می‌شود و تصویب
نهایی آنها با مجلس خواهد بود.

رییس جمهور برای
هیأت وزیران پس از تشکیل و پیش از هر اقدام دیگر باید از مجلس رأی اعتماد
بگیرد.

در هر مورد که
حداقل یک چهارم کل نمایندگان مجلس شورای اسلامی از رییس جمهور و یا هر یک از
نمایندگان از وزیر مسئول، درباره یکی از وظایف آنان سوال کنند، رییس جمهور یا وزیر
موظف است در مجلس حاضر شود و به سوال جواب دهد و این جواب نباید در مورد رییس جمهور
بیش از یک ماه و در مورد وزیر بیش از ده روز به تأخیر افتاد مگر با عذر موجه به
تشخیص مجلس شورای اسلامی.

نمایندگان مجلس
شورای اسلامی می‌توانند در مواردی که لازم می‌دانند هیأت وزیران یا هر یک از وزرا
را
استیضاح کنند، استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل
ده نفر از نمایندگان به مجلس تقدیم شود. هیأت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف
مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رأی اعتماد
بخواهد. در صورت عدم حضور هیأت وزیران یا وزیر برای پاسخ، نمایندگان مزبور درباره
استیضاح خود توضیحات لازم را می‌دهند و در صورتی که مجلس مقتضی بداند اعلام رأی عدم
اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس رأی اعتماد نداد هیأت وزیران یا وزیران یا وزیر مورد
استیضاح عزل می‌شود. در هر دو صورت وزرای مورد استیضاح نمی‌توانند در هیأت وزیرانی
که بلافاصله بعد از آن تشکیل می‌شود عضویت پیدا کنند.

در صورتی که
حداقل یک سوم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی رییس جمهور را در مقام اجرای وظایف
مدیریت قوه مجریه و اداره امور اجرایی کشور مورد استیضاح قرار دهند، رییس جمهور
باید ظرف مدت یک ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و در خصوص مسایل مطرح شده
توضیحات کافی بدهد. در صورتی که پس از بیانات نمایندگان مخالف و موافق و پاسخ رییس
جمهور، اکثریت دو سوم کل نمایندگان به عدم کفایت رییس جمهور رأی دادند مراتب جهت
اجرای بند ده اصل یکصد و دهم به اطلاع مقام رهبری می‌رسد.

هر کس شکایتی از
طرز کار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضاییه داشته باشد، می‌تواند شکایت خود را کتبا
به مجلس شورای اسلامی عرضه کند. مجلس موظف است به این شکایات رسیدگی کند و پاسخ
کافی دهد و در مواردی که شکایت به قوه مجریه و یا قوه قضاییه مربوط است رسیدگی و
پاسخ کافی از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی که
مربوط به عموم باشد به اطلاع عامه برساند.

شرایط، حقوق و
محدودیت‌های نمایندگان

سوگند: نمایندگان برگزیده که پس
از تایید صلاحیت از جانب نهادهای مسئول در انتخابات به پیروزی دست پیدا کردند، در
اولین گام باید در صحن مجلس سوگندی را ادا کنند که در آن به کتاب
قرآن قسم می‌خورند. متن این سوگندنامه به شرح زیر است:

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

من در برابر قرآن
مجید، به خدای قادر متعال سوگند یاد می‌کنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد
می‌نمایم که پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و
مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه‌ای را که ملت به ما سپرده به عنوان امینی عادل
پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوی را رعایت نمایم و همواره به
استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پایبند باشم، از قانون اساسی
دفاع کنم و در گفته‌ها و نوشته‌ها و اظهارنظرها، استقلال کشور و آزادی مردم و تأمین
مصالح آنها را مد نظر داشته باشم.

نمایندگان
اقلیت‌های مذهبی نیز همین سوگند را ذکر می‌کنند و تنها به جای
قرآن نام کتاب مقدس خود —اوستا، انجیل یا تورات— را بر زبان می‌آورند.

هر نماینده در
برابر تمام ملت مسئول است و حق دارد در همه مسایل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر
نماید.

سمت نمایندگی
قائم به شخص است و قابل واگذاری به دیگری نیست.

نمایندگان مجلس
در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهار نظر و رأی خود کاملاً آزادند و نمی‌توان
آنها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کرده‌اند یا آرایی که در مقام ایفای وظایف
نمایندگی خود داده‌اند تعقیب یا توقیف کرد

/ 0 نظر / 16 بازدید