ایا نماز را صحیح میخوانیم (1)

1 - اذان چیست ؟

اذان از مصدر اگاهیدن و خبر کردن است . بنابراین برای خبر رسانی اوقات شرعی برای انجام فرایض دینی لازم است که از طریق منادی متناسب عصر و با اوای بلند و رسا و دلنشین گفته شود تا باوردارانش را اگاه به رسیدن اوقات انجام فرایض کرده ، و حس و خاطر  غیر باوران را همچمن نسیمی خوش و معطر بنوازدو بسوی حقانیت هدایتشان کند .

انچه مشهور است , اولین اذان رسمی مسلمانان را بلال حبشی پس از اتمام مسجد مدینه و به امر محمد رسوالله (ص) گفته است .

یعنی کار ساخت مسجد مدینه در حوالی ظهر به پایان رسید و رسول الله به یارانش گفت که به مردم اطلاع دهند تا برای اقامه نماز و انجام فریضه دینی و شکرگزاری حاضر شوند .............

و بلال بروی بام مسجد رفته  و شروع به اذان ( اگاه و مطلع کردن مردم ) گفتن کرد.

الله اکبر

و از انجاییکه مهاجرین و انصار منتظر این اذان نبوده و در ان حومه نیز بی سابقه بود دوباره تکرار کرد ,

الله اکبر

و برای رساتر شدن و بهوش شدن مهاجرین و انصار , دوبار دیگر تکرار کرد .

الله اکبر

الله اکبر

و اینچنین ادامه داد

به شنوندگان اعلام میکند که :

گواهی میدهم که خدایی بجز خدای یکتا نیست و یکبار نیز تکرار و بران تاکید میکند

و به مهاجرین و انصار میگوید که :

شهادت میدهم که محمد فرستاده خداست , و بران تاکید میکند

و در ادامه مهاجرین و انصار را دعوت به انجام فریضه و رستگاری میخواند .

و این اغاز یک تکرار و سنت مسلمانان گردید که بسیار شایسته و میمون تا به امروز و پایان این دنیای فانی ادامه خواهد داشت .

 اقامه :

اقامه (بر پا داشتن )مقدمه نماز که برای حضور قلبی و ذهنی نمازگزاران قبل از نماز خوانده میشود از مستحبات است که با تغییراتی جزعی , شبیه ذکر اذان است .

فرق اذان با اقامه ,

فرق اذان و اقامه , نه از نظر تغییر  ویا کم و زیاد کردن اذکار , بلکه در راستای محتوا واهداف منظوره این است که

اذان ذکریست خبری و مخاطبانش استماع کنندگان ان است که وقت عبادت را به انان یاد اوری میکند

اقامه ذکریست خبری مختص جماعت نماز گزار که برای هماهنگی و همگام سازی با امام جماعت خوانده میشود . هرجند که مستحب شده است که در فرادا نیز خوانده شود تا همانطور که گفته شد , حضور قلب و ذهن نماز گزار را برای اقامه نماز متمرکز و اماده کند ! ولی با توجه در رویارویی با خالق و  خبری بودن اقامه ( با توجه به معانی و مفهوم اذکار اقامه) از نظر عقلانی کمی غیر منطقی بنظر میرسد .

و به زبان ساده تر اینکه ذکر اذان برای مخاطبین عام و ذکر اقامه برای مخاطبین خاص (نمازگزاران)خوانده میشود .

گفتن اذان مستحب  است که با صدایی رسا و شیوا و با صوتی زیبا و اهنگین و از منادی معتبرخوانده شود تا مستمعین را برای انجام فریضه بر سر شوق و ذوق اورد

ولی در اقامه این ضروت وجود ندارد و خواندن ان بهر صورت بلا اشکال است .

فلذا با توجه به مفاهیم ان , ملاحظه میشود که وقتی در حضور و مقابل خداوند ایستاده اییم , اذکاری مثل : بشتابید برای اقامه نماز یا بشتابید بسوی رستگاری و اعمال خیر و غیره قدری غیر منطقی بنظر میرسد ! یعنی انگاه که برای نماز اماده میشویم , به چه کس و کسانی امر به اعمال نیک مییکنییم ؟!

شروع نماز

مقدمه :

سوال :

1 -  ایا قبل از اسلام نیز بر پا داستن نماز سفارش شده بود ؟

2 – رسول ما و رسل گذشته نماز را چگونه برپا داشته و بجا می اوردند ؟

پاسخی کوتاه : به استناد ایات قران , قبل از پیدایش اسلام , به تمام رسولان و مومنین و تسلیمان (تسلیم شدگان امر الهی = (اسلام)= مسلمان) سفارش نماز شده بود . ولیکن در چگونه برگزاری ان عقلا و عالمان,  بی اطلاع و مفسرین و محققین بر اساس فهم و درک و علایق و تعصبات خود با تمسک به روایات و بعضا احادیث , حدسیاتی بیان فرمودند .

زیرا به درستی و یقین نمیتوان گفت اقامه صلوه رسل قبل از اسلام درست و یا غلط و یا چگونه بوده است .

 نیت :

 هرچند که در تحقق نیت نماز ,  ضروری نیست سخنی بر زبان جاری شود و همین اندازه که کار را برای رضایت خداوند عالم و کرنش در مقابل او انجام میدهیم کافی است، ولی اگر شخصی بخواهد در ادا کردن نیت لفظ به کار ببرد  کلمه قربة عند الله نیز علاوه بر قربة إلی الله می تواند بگوید؛ زیرا خداوند در سوره توبه ایه 99می فرمایند: ترجمه ایه :"گروهى (دیگر) از عربهاى که به خدا و روز رستاخیز ایمان دارند و آنچه را انفاق مى‏کنند، مایه تقرّب به خدا و دعاى پیامبر مى‏دانند. یعنی اینکه آگاه باشید اینها مایه تقرّب آنهاست. خداوند بزودى آنان را در رحمت خود وارد خواهد ساخت به یقین، خداوند آمرزنده و مهربان است."   ( که مایه تقرب به خدا در قرآن با عبارت " قُرُباتٍ عِنْدَ اللَّهِ " آمده است.)

 لیکن  اگاه ساختن خداوند از انجام تکلیف کمی ساده لوحانه بنظر میرسد , که مثلا بگوییم چهار مشق عشا مینویسم و یا سه تکلیف مغرب را بجا می اورم برای نزدیکی به خدا

 زیرا اگر خداوند لب به سخن باز کند ! میگوید : ای بنده من ! اگر منظورت خدای دیگری بجز من است , برو در مقابل خودش به ایست و بگو !!   چرا بمن میگویی 

 و اینگه بنده جواب میدهد : یا الله  , منظور من شما هستید .

 و خداوند میفرماید :

 پس گفتارت را اصلاح کن و بگو : ای خدای من , ادای وظیفه ظهر یا عصر میکنم برای هرچه نزدیکتر شدن به تو

 مثال :             نماز ظهر میخوانم یا الله

 و هرچند که خداوند ، عالم به نیت درون است و حتی لازم نیست که تکلیف چند رکعتی را نیز هر روز به وی یاد اور شویم که سه رکعت میخوانیم یا چهار  !!

 سوره حمد

 نماز با خواندن (باحرکت زبان )  بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ  و سوره حمد اغاز میشود و این سوره حمد یکی از راستین و زیباترین سوره برای نماز گزار است که در مقابل خالق خود ایستاده و با او سخن میگوید .

لطفا با دقت به معانی لغوی ایات توجه کنید

به نام خداوند بخشنده مهربان   ( به بسط و تفاسیرش فعلا کاری نداشته باشیم که  در این مقال نمیگنجد و در فرصتی مناسب بدان خواهیم پرداخت . هرچند که مفسرین اگاه و اندیشمند در این باب در حد کمال گفته اند و بیانش تکرار مکررات است .)

1 – حمد و سپاس مخصوص خدای دو عالم است (فانی و باقی)

2 –  بخشنده و مهربان

3 – مالک روز دین (رستاخیز= معاد)

4 -  فقط تورا عبادت (پرستیدن) میکنیم و از تو یاری (استعانت جستن )میجوییم

5 – هدایتمان کن براه راست ( صداقت و درستی و دراستی)

در این هدایت , مثل اینکه مخاطب برای اجابت دعا سوال کند ,  منظورشما کدام راه از هزاران راه راست است ؟

که بنده صالح و مومن به رندی پاسخ میدهد .

6 – راه همه انانیکه به انها نعمت  عطا فرمودی

7 – نه راه گمراهان و انانیکه مورد غضب تو قرار گرفته اند.

 الف -  در باب سوره حمد :

1 - در باب بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ  و موارد کاربردی

این اسم مقدس شایسته ترین اسم مرکبی است که مللهای مختلف به زبانهای مختلف در سراغاز هر سخن و عملی بکار میبرند . یعنی که هر عمل و یا سخنی را با یاد او اغاز میکنند و اصطلاحآ و عادتا بجای ,  الهی به امید تو بکار گرفته میشود . یعنی اینکه به خداوند (مخاطب ما) اعلام میکنیم که بانام او اغاز کردیم  و برکتش را نیز از تو میخواهیم.  

حال اینکه وقتی برای عبادت در مقابل او می ایستیم , بجای اینکه او را مورد خطاب قرار داده و بگوییم "

ای خدای بخشنده و مهربان , و امثالهم ,

میگوییم ,  به نام خدا 

(در دستور زبان فارسی به اینگونه اسامی اسم نکره میگویند و اسمی است که برای مخاطب معلوم و معین نیست )!! یعنی خدواندی که در مقابل و مخاطب اصلی ماست اعلام و یاداوری میکنیم که,

 به نام خدا (الله)(یعنی سوم شخص مفردی که  مخاطبمان او را نمیشناسد

مثال : در مقابل رئیس اداره ای و یا استاد دانشگاهی ایستاده و به بجای اینکه بگوییم : جناب رئیس یا جناب استاد , با خبری ابهام امیز به اومیگوییم , بنام رئیس و یا بنام استاد !  که در این حال او نگاهی به دوروبرش می اندازد تا ببیند رئیس و یا استادی بغیر از او هست یا خیر !!!!!!!!!

فلذا پیشنهاد این است که عالمان و بزرگان دین پس از تحقیق و بررسی تخصصی و بدور از تعصبات , نام و صفتی جایگزین کنند که خداوند دنبال الله دیگری نگردد .

 2 - الحمد لله رب العالمین :      حمد و سپاس مختص خدای دوعالم است (فانی و باقی)

در اینجا الله ما , انکه در مقابلشان ایستاده ایم تا عرض ارادت و طلب مغفرت کنیم ( دوم شخص مفرد) , در ذهن خود دنبال خدایی است که حمد و سپاس مختص اوست .

کاش میتوانستیم و یا به نوعی گفتارمان را عوض میکردیم که بگوییم : ای خداوند دو عالم , حمد و سپاس مخصوص توست .

3 - الرحمن الرحیم                                 بخشنده و مهربان (است )

واضح است که با توجه به ایه قبلی , منظور از بخشنده و مهربان الله و همان خدای دوعالم است که مخاطبمان (خداوند) در ذهن و اطرافش دنبال او میگردد !

و چه صحیح و خوب بود که گفته میشد : ای بخشنده و مهربان .

4 - مالک یوم الدین                   مالک و صاحب روز دین ( معاد , رستاخیز)

و این ایه نیز برای مخاطبمان (الله) مجهول است و همچنان در صدد یافتن این ابر قدرت (صاحب دین ) میگردد .

و چه صحیح و زیباتر بود که بیان شود ای مالک یوم الدین .

5 – ولی ملاحظه میشود که از سوره ایاک نعبد .. الی پایان سوره , چه زیبا و پر مغزو محتوا با مخاطب ارتباط برقرار میشود !

فقط تو را عبادت میکنیم ومیپرستیم و از تو یاری و مساعدت میجوییم (هرچند که گوینده مفرد است و بیان نعبد و نستعین , دلالت به جمع دارد (بیش از یکنفر)

6 - هدایتمان کن به راه راست ( راه صداقت و پاکدلی و انساندوستی ودرستی)

7 - راه کسانیکه به انها نعمت بیکرانت را بخشیدی

نه راه  ظالمان و گمراهان  و انانکه در اماج غضب تو قرار گرفتند 

            ب -  در باب سوره توحید

 قبلا لازم میدانم انچه در باب بسم الله الرحمن الرحیم      گفته شد , بیشتر مورد بررسی و واکاوی قرار دهیم .

و انگاه که حضرت جبرئیل در مقام موعظه و یا رساندن وحی بر سینه محمد حضور میافت , موعظه و یا وحی خود را با نام خالقش اغاز میکرد. بسم الله الرحمن الرحیم      

اول شخص (حضرت جبرئیل ) به دوم شخص(حصرت محمد)میفهماند که به نام سوم شخص(خدای رحمان )گفتارش را اغاز میکند .

سوالی که به ذهن متبادر است , ؟

ایا حضرت جبرئیل در زمان شرف حضور نزد خداوند در گرفتن تکلیف و اوامر الهی و یا دادن گزارش کار و یا عرض تسبیح , در نزد خداوند که مخاطبش بوده , میگفت ! بنام خدا و یا بسم الله الرحمان و رحیم  ؟

البته که نه !

زیرا اگراینچنین بود , مخاطب خود (خداوند) را هوشیار به شخص سومی که غایب است نموده است ( یعنی که هوشیار باش که اینک در مقابل تو سخن و یا تسبیح میگویم بنام خداوندی که بخشنده و مهربان است , که شما میشناسی و به وجودش اگاهی داری

مثالی دیگر : وقتی نامه ای به مقامی مینویسیم و یا در مقابل مقامی (مثلا وزیر و یا یک استاد )قرار میگیریم , هیچگاه نمیگوییم بنام وزیر و یا بنام استاد , بلکه بدین گونه محترمانه وی را مخاطب قرار میدهیم , جناب وزیر و یا جناب استاد!

و با توجه به این توضیح , شایسته و صحیح این است که جناب حضرت جبرئیل و یا هر مقام دیگری که در مقابل خداوند قرار میگیرد , بگوید که :

یا الله

یا رحمان الرحیم

یا رب العلمین و امثالهم .

مطلب دوم اینکه شاید بگوییم با بگویند و از ذهن و اذهانی بگذرد که چرا خداوند تمام سوره های قران را با بسم الله الرحمن الرحیم  اغاز کرده !

پاسخ :

الف – همانطور که در بالا بعرض رسید , حضرت جبرئیل به محمد صل الله خبر از شخص سومی میداد و نمیتوانست جمله ای را بدون نام او اغاز و بیان کند .

ب -  در موقع خواندن قران , چون انرا برای اطلاع و اگاهی خود و دیگران میخوانیم تا از داستان هایش درس عبرت گرفته و نصایح انرا سر لوحه و سرمشق زندگیمان برای بهتر و درست زیستن قرار دهیم ,     با پناه بردن به خداوند از دام شیاطین , و با نام مبارک خداوند اغاز میکنیم

 و در ادامه سوره توحید

ایه 1 - قل هو الله احد                                  بگو :اوست خدای یگانه

2 - الله الصمد                                        خدای بی نیازی که پناه و سرور نیازمندان است

3 - لم یلد ولم یولد                                  او فرزندی نزاده و زاده هم نشده است

4 - ولم یکن له کفو احد                            و هیچ کس همانند اونیست.

 

توجه ! به معانی لغوی دقت کنید !

در ایه اول ,  جمله امری  است (دستوری) ,  و هیچگاه عبدی به بزرگی   , (الالخصوص اکبر) نمیتواند امر کند .

در ایه دوم : به مخاطب (خداوند) خبر از شخص سومی داده میشود که بی نیاز است.

کسی از او زاده نشده و از کسی زاده نشده و هیچ کس و هیچ چیز همانند او نیست .

یعنی همان جملات تکراری سوره حمد که خداوند را بفکر وا میدارد که سوم شخصی که در موردش بنده ای در مقابلش صحبت میکند و بشارت میدهد کی و چیست ؟؟!!

 

در ایه چهارم نیز فرد نماز خوان به خدای خودش میگوید که هیچکس همانند او نیست . و اگر خداوند از او بپرسد که همانند چه کسی نیست و منظورت از انکس کیست که واحد است و بی نیازتر از من , فرد نماز خوان میگوید : منظور من تو هستی یا رب ! و بازهم اگر خداوند به سخن زمینیان در می امد , میگفت : این چگونه سخن و عبادتیست که میکنید ؟؟!! و اینگاه که در مقابل من ایستاده اید از شخص سومی سخن میگوییدو تمجیدش میکنید ؟؟!!

توضیح مهم :

هرچند که خداوند به نیت باطنی بنده اش اگاه است و اینچنین فکر نمیکند !! لیکن ادم عاقل و اشرف مخلوقات بهتر است که دل و زبانش را یکی کرده و خداوند را دچار یاس از چنین خلقتی نکند که بعد از قرنها هنوز ساده ترین جمله را نمیتوانند بدرستی ادا کنند !!!!!!!!!!!

کاش میشد سوره توحید را در نماز اینچنین در مقابل خالق خواند

خداوندا :  میگویم که تو واحد و بی نیازی  . یا میخواندیم و  در مقابل خدا ایستاده و به او میگفتیم : به وحدانیتت ایمان دارم و اقرادارم که بی نیازی ,

 نه کسی تورا زاییده و نه کسی از تو زاده شده

و هیچ کس و هیچ چیز مثل و مانند تو نیست

ادامه در پست بعدی :

 

/ 2 نظر / 68 بازدید
فریبا

سلام من که یاد گرفتم منبعد باید نمازم را صحیح تر بخوانم

امیر

خوشبختی نگاه خداست. دعایت میکنم که : خداوند هرگز چشم از تو بر ندارد ....